रूपेशका नेपाली कविताहरू

5/20/2011

व्याकरणका पन्नाबाट च्यातिएका शब्दहरू

मुसुमुसु हाँस्दै
हुरुरुरु बलेको शब्द वाक्यमा बस्न आयो। छुच्चा वाक्य,
पानी भएर निभाउन खोज्यो। तर शर्नार्थी वाक्यहरू
त्यसै पनि शर्नार्थी हुन्। बस्न दियो आफु अर्थपूर्ण हुनलाई।
व्याकरणका पन्नाबाट च्यातिए शब्दहरू
विन्यासका श्रृङ्खलाबाट छरपस्टिएका वर्णहरू
धुमधाम जुलुस लगाउछन् क्रिड़ा मैदानमा।
वर्ण-वर्ण, शब्द-शब्द, वाक्य-वाक्य कराउँदै जुलुसहरू
विद्यार्थीहरूलाई राजनीतिकरण नगर...भन्छन्।
वर्णहरू आफ्नै देशमा अलपत्र छन्। सबाल्टर्न भएर।
वर्णहरूको बिजोक छ। शब्दहरूले खेलाएर। खेलाउन पनि कत्ति खएलाएको
फ्रायडलाई पनि लाज लाग्यो होला। शिवशुत्रको कुराले। तिमी उत्तेजित छौ।
च्यातिएका शब्दहरूसँग क्रिड़ा गर्ने तिमी वैयाकरण, वर्णहरूको अस्तित्व
विदेशी भ्याकसिनले हराउला जस्तो छ हाम्रै देशमा। हाम्रै दिमागमा बलात्कार
भइसकेका छन् वर्णहरू वाक्यको वारीमा।
व्याकरण पसलमा हेर त! वैयाकरणहरू विरोधाभास छन्। देशी भनौँ या त
इम्पोर्टेड, परिवार नियोजनमा विकारी अविकारीहरूसमेत अझै पनि अनयौल छन्।
रूप आधार साइनो केलाउँदै हेर। सम्बन्धहरू साह्रै गाँजेमाजे छन्।
फलाना यस्ता रे... ढिस्क त्यस्ता रे... स्पष्ट भएन त, के भो?
हाम्रै घरका कुरा हो, हामी मिलाउँन। हुँदैन र?
विकसित देशका वर्णहरू सर्वत्रै डुलेका छन्। अविकसित
देशका वर्णहरू शब्द, वाक्य हुनुभन्दा पहिला नै रित्तिला जस्तो।
निन्याउरो अनुहार लिएर न्याय खोजिरहन्छ स्तापित र सिकारुका चपेटमा।
सुपारी कसले लिएको छ। रेड आलर्ट एरियाको
भित्र बस्ने सौदागरजस्तो मनमोजीमा अघाउनु पर्ने/भोकाउनु पर्ने।
आफुलाइ दाउमा हालेर कहिले खुट्टा काट्नु पर्ने, कहिले मुन्टो उड़ाउनु
पर्ने। कहिले बैठक उड़ाउनु पर्ने। अब यस्तो पनि हुन्छ होला
पेट काटेर छरितो/सुहाउँदो भएर बस्न पर्ने।
अनि त अर्थहरू अन्यौलमा परेर आफ्नै मलामी जान्छन् होला
च्यातिएका शब्दहरूलाई जिस्क्याउँदै ध्वनि मामाको घरमा।
पराधीन छन् वाक्यहरू। च्यातिएका शब्दहरूले के अर्थ बोक्लान्।
आफ्नै देशमा आफै विदेशी। वाक्यहरू पनि च्यातिएका छन्।
अर्थहरू पनि फुटेका छन्। वर्णहरू विचरा कसले न्याय दिने?
तिमी यो वर्गको, तिमी त्यो वर्गको।
तिम्रा यस्ता सहुलियत, उसका त्यस्ता सहुलियत।
चुहुने बनाइसकेका छन् शब्दभण्डार। अनर्थ बनाइसकेका छन् अर्थभण्डार।
वर्णहरू मर्दैछन्। च्यातिएका शब्दहरूसँग ध्वनि मामाको घरमा।
क्रिया यस्तै हो घरि वाक्यको शीरबाट घरि खुट्टाबाट। घरि नाभीबाट
वाक्यको मैथुन गरिरहन्छ। स्खलित भावहरूसँगै पक्षको पनि
च्यातिएका शब्दहरूमा, के अर्थ हुन सक्लान्?
व्यकरणका पन्नाबाट च्यतिएका शब्दहरू
बारम्बार बलात्कार गर्छन् वर्णको, मान्चित्रमा सम्झौता गरेर
भन्छ अस्तित्वको कुरा छ।
छाड़िदेउ अस्तित्वका कुरा घूषखोरहरू!
छाड़िदेउ मानकिकरणका कुरा द्विमुखाहरू!
ओसिएको क्रान्तिले हरेक वर्णको अस्तित्व जोगिँदैन।
ओसिएको क्रान्तिले हरेक जातिको अस्मिता जोगिँदैन।
क्रान्तिले त आमूल परिवर्तन ल्याउनु पर्छ। जसले
आलेचना गर्दा पनि सम्पूर्ण त्याग्न परोस्। जातिको। भाषाको।

गाउँ विनिर्माण र तिमी

‘फेसबुकमा तिमी कति चार्मिङ’

कति सारो कामेन्ट पनि आएको...

स्टाटसको नयाँ आप्डेट्स्मा...

फ्रेन्ड्स्हरू पनि थुप्रै रहेछन्...

फेसबुक च्याटमा लेख्दैछु। ...:-) उत्तर आउँछ।

झलस्स, गाउँ याद आयो अनि ऊ पनि, प्यालप्याल

सिङान झार्दै इत्रिएको। भर्खर बैँसमा खेल्दै गरेकी।

फेरि प्रतिउत्तरमा लेख्छु...

तिमी गाउँ नजाने ? गाउँमा सबै कुरिरहेका होलान्

तिमी नहुनुको अभावमा, सबै सोँचिरहेका होलाऩ् तिमी हुनुको

जटिल्तामा।

उफ्... कस्तो सिल्ली कुरा गरेको। :-( उत्तर। केको अभाव, केको जटिल्ता?

छाड़्द्‍यौ गाउँ साउँ... रियल लाइफ त यहाँ छ। सोचुँला।

फेरि जिस्क्याउँछु...

अनि तिम्रा आमा...बाबा...

(प्रिया इज आफ्लाइन, मेसेज यू सेन्ड विल बि डेलिवर्ड व्हेन प्रिया काम्स् आन्लाइन)

ओह... शिट! यति नै बेला...आफ्लाइन

धेरै कुरा गर्नु छ, बेसिकल्ली प्राइवेट।

लेट्स गो फ्रेन...

फ्रेन, अँ लिसन, मेसेज बाक्स्‍मा पठान... प्राइवेट कुरा। भइहाल्छ।

येस गुड आइडिया...

लेख्न थाल्छु..

[प्रिया, तिमी जति सभ्य बन्दैछौ उतिनै गाउँ असभ्य बन्दैछ।

गाउँलाई तिम्रो खाँचो छ, तिमीजस्ती पढ़ेकी अति आवश्यक छ।

यहाँ एड्भान्स क्लिनिक जरूरत छ, एड्भान्स एडुकेसन चाहिएको छ।

एड्भान्स डेभ्लापम्यान्ट चाहिएको छ। यहाँ इकुराहरूको खाँचो छ।

धेरै साइबरको जरूरत छ, ‘इ-गाउँ’को खाँचो छ, अर्थात्

गाउँको विनिर्माण चाहिएको छ।

साँच्चै तिमी जति सभ्य बन्दैछौ त्यत्ति नै गाउँ असभ्य बन्दैछ। जसरी

तिमाले ढिँड़ो खाँदाको कुराहरू सायद पिज्जा ख्वाइले बिर्सिँदैछ्यौ,

प्रत्येक गाँसहरूमा परिकारले तिमी बद्लिँदैछ्यौ होला,

तर तिमीलाई ती भन्दा बढ़ी परिवारको स्नेह, गाउँको आदर्श महङ्गो पर्नेछ]

(मेसेज ह्याज बिन सेन्ट....)

येस मेसेज सेन्ट भयो

तर

औ फ्रेन... प्रिया त राक्किङ छे... बुझ्ला...?

काम्पनी, टाक्टाइम र मेरो गाउँ

[एक्ससाइटिङ्ग रिचार्ज @११०! गेट

टाक्टाइम आफ् रू.११५(रू.५एक्सट्रा टाक्टाइम

क्रेडिट इन ४८आवर्स), टाक्टाइम व्यालिडिटी ३०डेज.]

एस. एम. एस. अलर्ट टोनले गाउँलाई सूचित गर्‍यो।

सुक्खा रोटी र फिका चिया खाएर जङ्गल हिँड़्न लागेको

गाउँ सल्बलायो। हिजाज साह्रै सुबिस्ता भएको छ मोबाइलले।

ऊ र मोबाइल सँगसँगै हिँड़्छ/डुल्छ। जङ्गलदेखि लिएर सहर, बजारसम्म।

ल्याण्डलाइन त बोकेर हिँड्न सकिँदैन तर ह्याण्डसेट गजबको छ।

बेला-बेलाको आफर गाउँलाई रमट लाग्छ। जेजस्तो भएपनि उसले प्रिती लगाएको छ।

टाढ़ाकै किन नहोस्! आमेजिङ्ग आफर! उसको माया नजिकै भएको भान हुन्छ।

पाँच, दस, पन्ध्र, बीस मिलाइ-मिलाइ रिचार्ज

वाउचर बनाइदिएको छ। सस्तो मोबाइल र लाटो गाउँ। खुब मिलेको छ

रिटिएलर, डिएलर र खुज्रा मेरो गाउँ।

[रिचार्ज @३०, आउट गोइङ्ग काल् १८०० सेकेन्ड्स फ्री]

एस. एम. एस. यसरी नै तिम्रो साइकोलोजी

जाँचिरहन्छ। गाउँलाई ठगिरहन्छ। 'लाइफ्टाइम व्यालिडिटी'

इनकामिङ्ग काल्‍मा दिएर। कस्टामर केयर जगा-जगा

राखिएको छ। गाउँलाई चेक हिर्काउन।

गाउँपनि आतिएको छ। काल्ब्याक गर्नलाई

काम्पनीको चतुरे मिस्डकाल्मा अजानिदो पाराले। तर ब्यालेन्स

सिद्धिएको खबर आउँछ मोबाइलमै>>>सारी यू ह्याभ इनसाफिस्यान्ट ब्यालेन्स,

टु म्याक दिस काल् यू शुड रिजार्ज फार्स्ट, आप के आकाउन्ट मे अपर्याप्त ब्यालेन्स के कारण,

कृपया काल् कर्ने से पहेले आप्ना आकाउन्ट रिचार्ज किजिए<<<

मुर्मुरिन्छ गाउँ, हिजैमात्र फुल् टाक्टाइम हालेको

कसरी पैसा सकियो? कस्टामर केयरलाई डाइल गर्छ....

प्लिज रिचेक् द नम्बर... मोबाइल वाइस् काल्ले आग्र गर्छ

झन् फत्फताउँछ, गाउँ... साला चोर काम्पनी... रिसमा भनिपठाउँछ।

बल्ला-बल्ला लाग्यो काल्....

वेलकम टू द वोडाफोन् कस्टामर केयर सर्भिस्

टू टाक् इन इङ्गलिश डाइल 1, टू टाक् इन हिन्दी डाइल 2,

टू टाक् इन बाङ्गला डाइल 3... यस्तै-यस्तै भनेर झन् गाउँको दिमाग चाट्छ।

काम्पनीलाई यस्तो सबै थाहा भएको....

सुङ्गुरलाई चारो दिँदा, गाईलाई घाँस हाल्दा

खेतालाहरूसँग बारीमा काम गर्दासमेत मोबाइल बोक्छ भन्ने कुरा।

गजक्क छ गाउँ, अलिक फुर्ती पनि चड़ेको छ। मोबाइल हातमा लिएर।

कालरट्युन् सुनाउनलाई कसैको काल् पर्खिरहेको छ, तर थाहा छैन

गाउँलाई, कालरट्युन्ले व्यालेन्स खाएको।

काम्पनी, टाक्टाइम र मेरो गाउँको धन्धा

साह्रै गजबको छ, राजा, प्रजा र चम्चाजस्तो

लड़ाइरहेको, लड़िरहेको र चाप्लुसी गरिरहेको

कता-कताबाट मुनाफाहरू...।

3/31/2011

अनुभवको अध्यायमा मेरो परिचय।


त्यो रात लागेको सपना


भोलीको इन्टरभ्यु र भविष्यको निर्माण।




खालि ढ्याङ्ग्रो ठोकिरहेको छ


धड़्कनले मुटुमा चारैतिरबाट। परिचय खोजिरहेका छन्


त्यही पुरानो अनुभव भोलिको मेरो


एउटा नयाँ अध्यायमा।




परिचय कति दिनु हँ???




परिचय! परिचय! परिचय! परिचय!


परिचय! परिचय! परिचय! परिचय!


परिचय! परिचय! परिचय! परिचय!




आफु भएपछि, समाजलाई साक्षी राखी दिएको परिचय।


पक्कै पनि गल्ति भयो होला!




प्रमाणपत्रका ठेली। फेरि परिचय मागिरहन्छ।


अनुभव छ? सोध्छ पनि। छैन। अहिलेसम्म अनुभवको कुरा।




प्रत्येक अनुहारको सामु, आफ्नो अनुहार प्रस्तुत गर्नु, अनौपचारिकतामात्र लाग्छ।


अनुभव, तिमी दिन नै मान्दैनौ। उपनि।




फेरि किन खोज्छौ हँ??




अनुभव! अनुभव! अनुभव!


अनुभव! अनुभव! अनुभव!




आफूले पाएपछिको होइन अनुभव नपाएपछिको त्यो


पीड़ा चर्चा भइसकेको हुन्छ।


राजनीतिको पहिरोमा बग्दै गरेको गाउँ,


पञ्चायतको सिँड़िमा हिँड़्दै गरेको गाउँले। अनि


भोलिको आशामा चाउरिएका मेरा अभिभावकका अनुहार।




झुन्डी रहेकै छ, नयाँ अनुभवको अध्यायमा मेरो परिचय।


थाहा छ?? अहिलेसम्म मैले, कतिचोटि मुख धोएँ होला!!









अपरिभाषित परिभाषा!


पूर्व फाटेर उक्लँदै गरेको रवि


प्रकृतिको बैँसलाई स्पर्श गर्दैगरेको अनिल


साँच्चै त्यो बिहान सर्वाङ्ग देखेँ


गोकुलमको छतबाट प्रकृतिको मैले।




प्रकृतिको तृष्णा मैले बुझ्न सकिनँ, प्रातकालमा


व्यस्त सहरसँगै उठेको बिहान, रोमाञ्चित हुनेहरू पनि देखिनँ


सर्वाङ्ग च्यातिएको क्षितिजमा रविको उल्लाससँग।




उल्लास अनिलको विस्तृत फैलावटमा, केही


रोमाञ्चित म हुँदै थिएँ, केही हद उत्साह र विह्वल ती घरहरू


मस्त सुतेको सपनामा तर पराकाष्ठा नाघिसकेको त्यो दृष्य


विस्तारै टटाउँदै थियो ललाटमा निस्केको पसिनाले। सुत्त


छोड़ेका अमिलो, पीरो, मीठो अनि नुनिलो बास्नाहरू।




बास्नाहरू परिभाषित छन् तर अपरिभाषित छन् पसिनाहरू!!




पसिनाहरू सर्वाङ्ग च्यातिएको राष्ट्रबाट


पसिनाहरू सर्वाङ्ग च्यातिएको संविधानबाट


पसिनाहरू सर्वाङ्ग च्यातिएको सदनबाट


पसिनाहरू सर्वाङ्ग च्यातिएको राज्यबाट


पसिनाहरू सर्वाङ्ग च्यातिएको जिल्लाबाट


पसिनाहरू सर्वाङ्ग च्यातिएको मौजाबाट




पसिनाहरू सर्वाङ्ग फाटेका गरिबीबाट अपरिभाषित छन् परिभाषाहरू।


सहरको गल्लीहरूमा


‘राजधानी’को नयाँ मार्केटहरूमा


‘बगैचा नगर’को डम्पिङग ग्राउण्डहरूमा।









विरोधाभासका कुराहरू


प्रातकालमा सौदा ल्याउन हिँड़को संजोक


एक झप्का लगाइहाल्यो गाउँको तलामुनि।




गाउँको तला साह्रै फराकिलो छ


सिङ्गै परिवार निलिदिन्छ अजिङ्गर जस्तो।




परिवार चिन्तित् छैन र...?




छैन पनि किन, गाउँ चाहिएको छ उसलाई


फेन्टासीको रस चुसाउन टमाटरहरूको घुँइचोमा।




घुँइचो, हाटबजारमा मात्र कहाँ हो र! जहाँजहाँ डाँड़ा छ


जहाँजहाँ उभिने ठाउँ छ, जहाँजहाँ माग्ने ठाउँ छ।




विनिर्माण छ यो घुँइचो, त्यही प्रथा लाजविनाको गन्हाउने


मुलाजस्तो, बर्खाको हुस्सेले पिचिक्क पारेका टमाटरहरू।




टमाटरहरू गाउँको हो, यथार्थ कुरा


कल्पनाहरू पर्देशमा सपना बेचिरहेका छन्।




बेच्नु र बेचिनुको द्विविधामा


सपना, कति यातना सह्यो होला!! भोलिको बिहान बद्लने कुरामा।




विश्‍वस्त दुनिया सालापनमा


विहङ्गम च्यातिएका छन् तिम्रो मुस्कानको प्रताड़नमा।




प्रताड़ित निर्दोषपना, संजोकको एक झप्काइ


गाउँलाई अलिखित् छ।




अलिखित् छ गाउँ, बाँझो छ सपना, तुहेको छ रोटी


अपुरा छ खुशी, तिम्रा द्विविदाका कुरासँग।























































12/16/2010

शब्द-व्यापार...।


अरे... उऽऽऽ


घटाउनुमात्र जान्ने...।




भाग् लगाउन,


भर्खर सिक्दै थियो रे...। हन! कसरी


व्यापारतिर लाग्यो रे...?




क, ख, ग पनि नसिकेको...


अस्ति पारी गाउँको, उपल्लो भाग्


उड़ाएर ‘कटा’ बनाएछ रे...।




कति यहाँ...


खैनी चुनाको व्यापार चल्यो। रातोहरूको योग्दानले।


शब्द-व्यापारमा उसको पनि भण्डार छ रे...।




अक्षरहरू सुत्न पनि नपाउने। वल्लो गाउँमा,


पल्लो गाउँमा। कति अक्षरहरू घटाए,


कति विवादास्पद। शब्दहरूको राज चल्यो रे...।




व्यापार यस्तै हो...


जसको कलम ठीक छ, उसैसँग कारोबार चल्छ रे...।




कारोबार वाक्यलाई के थाह??




तिम्रो घरमा, उसको घरमा। कतै गुप्त कोठामा।


कलमको लिलामी हुँदैछ रे...।











12/02/2010

मेरो बिहानी!!




तिम्रो विहानी, मैले


गर्व गर्नु पनि उचित छैन यहाँ।


तिम्रो साँझ पनि।




मेरो विहानी त! तिमीलाई थाहै छ


सम्झाइरहने कुरा आउँदैन।




आउँदैन होला तिम्रो


विहानी, नवीन योजनाहरू कालो


चस्मा नलगाइ। कालै गाड़ीमा नचड़ी।




आउँदैन होला तिम्रो


साँझ, नवीन मुस्कानहरू कालो


पर्दा नलगाइ। कालै गाड़ीमा नचड़ी।




आउँदैन विहानी मेरो त यहाँ!


डोको र नाम्लो, थाप्लोमा नचड़ाएसम्म।


आउँदैन विहानी मेरो त यहाँ!


हसियाँ र बञ्चरो, साथमा नलगाएसम्म।




आउँदैन विहानी मेरो त यहाँ!


पुर्खा हिँड़्ने बाटो नहिँड़ेसम्म। नहिँड़ेसम्म


गोठदेखि वन, वनदेखि गोठ।




त्यसरी नै झुल्किन्छ मेरो विहानी,


त्यसरी नै अस्ताउछ मेरो विहानी।




(तिम्रो भन्दा भिन्न। निमुखा त्यै विहानी)




अर्को हुन सक्दैन यो विहानी।


जुन मैले चिताएको, हर्षका कुराहरू


बोकी ल्याउने। नयाँ विहानीमा मेरो जिजीविषा।




मेरो विहानी मर्नु र बाँच्नु छ!!





चियाको स्वाद!!




चरा साँझमा


तिमी सुत्छौ, वाध्यता अघाएर। अनि


सपना सुत्न नपाइ,


भाले डाकमा। तिमी उठ्छौ।




उठ्छौ तिमी आफैलाई लोबार्न। प्रत्येक औँलाहरूले।




के पायौ र? चियाको बोटमा।


फिका स्वाद!! बाहेक।




निमोठेका छौ


वर्षौंदेखि, त्यही औँलाले मुनाहरू। विचरा!!


लाखेस् भन्न पनि सक्दैन/प्रतिवाद गर्न


पनि, तिम्रा औँलाहरू/वाक्येहरू।




निचोरेका छौ


वर्षौँदेखि, त्यही औँलाले भस्रङ्गहरू। विचरा!!


भयो भन्न पनि सक्दैन/परिवर्तन गर्न


पनि, तिम्रा जिब्राहरू/स्वादहरू।




स्वादहरू तिमीले पाएका,


फिका चियामा, प्रश्न जन्मेर आउछ।


के, साच्चै स्वाद त्यसमा छ?




छ। गर्वले तिमी भन्छौ।


पसिनाका फ्लेवर भरिएका भस्रङ्गहरूमा!!


अराजकताका बास्ना छरिएका मुनाहरूमा!!